حستجوی محتوی

گام های محاسبه نفس PDF چاپ ایمیل
نوشته شده توسط بازمانده   
سه شنبه ، ۲ بهمن ۱۳۹۷ ، ۱۲:۴۱

قال الباقر(ع) : ان الاعمال تعرض علی نبیکم کل عشیة الخمیس فلیستح احدکم ان تعرض ‍ علی نبیه العمل القبیح ! تمامی اعمال شما بر پیامبرتان هر عصر پنجشنبه عرضه می شود، بنابراین باید از اینکه عمل زشتی از شما بر پیامبر (صلی اللّه علیه و آله و سلّم )عرضه شود شرم کنید.

می دانیم که یک دانش آموز موفق در زمان امتحان، وقتی که قرار است ورقه امتحانی خودش را تحویل بدهد بدون اینکه عجله ای داشته باشد با دقت یکبار دیگر ورقه را مرور می کند تا چنانچه برای آخرین بار اگر اصلاحی لازم باشد، اگر چیزی فراموش شده، اگر چیزی اشتباها نوشته شده و...آن اصلاح را انجام داده و سپس ورقه امتحانیش را به معلم تحویل می دهد.

پرونده ی اعمال ما طبق روایت داریم که هر هفته به امام زمان مان عرضه می شود.سوال این است ما چگونه می توانیم نسبت به اعمال و ر فتارمان نظارت دقیق تری داشته و خودمان را حسابرسی کنیم. حسابرسی ای که بتواند زمینه ساز رشد و تعالی ما باشد.

بدین منظور علماء علم اخلاق چهار گام را معرفی می کنند که موضوع بحث این جلسه ی ما این چهار گام خواهد بود. انشالله که با عنایت خداوند منان این سخنان تلنگری باشد برای بیداری من و همه ی ما به برکت صلواه بر محمد و آل محمد.

گام اول: مشارطه

یعنی اینکه ما با نفس سرکش خودمان شرط کنیم. با او پیمان ببندیم یعنی با او عهد ببندیم و قرار بگذاریم. نفسمان را مخاطب خودمان قرار بدهیم.اما چه موقع؟ مثل در آغاز سال نو، در اول هر ماه، در اول هر هفته و یا در اول هر روز. بدیهی است در اول هر روز بهتر است. مثلا اول هر روز بعد از نماز صبح و قبل از انجام هر فعالیت دیگر به نفست بگو ای نفس تو خوب میدانی که عمر تنها سرمایه من است. امروز در اختیار من است و شاید فردایی نباشد. بگو ای نفس تمام اعضاء و جوارح من در اختیار توست . به نفست التماس کن و از او بخواه تا به چیزی خلاف رضای خداوند منان راضی نشود. فرض کن الان مرده ای و می خواهی یکبار دیگر برگردی و جبران کنی مگر نه این است که در جواب می فرماید کلا . پس الان مراقب باش. مراقب اعضای در اختیارت باش

گام دوم: مراقبه

یعنی زیر نظر داشتم و مراقبت و مواظبت کردن است.صبح زود گذشت، روز شد. الان در خانواده هستی، در جامعه هستی، مشغول کسب هستی، با مردم در تعامل هستی مراقب باش. شرط هایی که در اول صبح کردی را به خاطر داشته باش . با جدیت مراقب افکارت باش چرا که این افکار است که پایه رفتارهای ما می شود. از همان ابتدا افکارت را کنترل کن، رفتارت را مراقبت کن ، دست به عصا باش هر چیزی را نگو و هر جایی نرو، هر کاری نکن هر چیزی را نخور و قبل از اقدام شرط هایی را که با نفست داشته ای مرور کن.

الف: مراقبت در واقع زمانی مراقبت است که از درون خودمان بجوشد و نه از بیرون باشد. یعنی خودمان آن هم فقط برای رضای خدا مراقبت داشته باشیم نه اینکه کسی به ما تحمیل کند یا از ترس مثلا آبرو رفتن یا از ترس مامور قانون باشد.

ب: می دانیم گوهر پاک هر لحظه دشمنی را در کمین دارد. می دانیم شیطان دشمن قسم خورده ی ما هر لحظه آماده است تا گوهر پاک وجود ما را برباید. پس باید مراقبت لحظه به لحظه بود. چرا که یک لحظه غفلت هم کافی است تا اتفاقی که نباید بیافتد رخ بدهد. لذا در دعا داریم که خدایا ما را آنی و کمتر از آنی به خودمان وا مگذار.

گام سوم: محاسبه

در نظر بگیرید مثلا تاجری را که یک میلیارد ضرر کرده و ورشکسته شده و باید به زندان برود. اگر بپرسیم چه شد که شما یک میلیارد ضرر کردی و متوجه نشدی ممکن است بگوید راه را اشتباه می رفتم من هر روز زیان می کردم و متوجه نمی شدم یا اینکه مثلا دزدی در بین کارگرانم بود و نمی دانستم. یعنی یکی از ایرادهای کار محاسبه نکردن بوده است.

اگر تاجری روزانه کارکرد مالی خودش را حسابرسی کند دو فایده دارد اول اینکه اگر اشتباهی رخ داده باشد. راهی را اشتباه رفته باشد سریع متوجه شده و بلافاصله به فکر جبران افتاده و جبران می کند و در نتیجه رشد هم می کند دوم اینکه اگر راه را درست هم رفته به موارد مثبت و مفید کارش زودتر پی برده و در تقویت آنها بیشتر تلاش می کند.یا اگر می بیند همه چیز درست بوده ولی زیان کرده می فهمد دزدی وجود دارد و در پی شناسایی او برآمده و مشکل را حل می کند تا زیان نکند.

ما می دانیم یکی از نام های روز قیامت "یوم الحساب" است. حال تصور کنید روز گذشته و شب شده است، فعالیت های روزانه پایان یافته و دوباره به خانه برگشته ای خودت را حسابرسی کن. شرط های اول صبح را با اعمال روزت مقایسه کن. هر کدام را در یک کفه ی ترازو بگذار و نگاهشان کن. نفست را برای پاسخگویی اعمالت در دادگاه وجدانت احضار کن و از او توضیح بخواه. بپرس برای خدا چه کرده ای. دست چه کسی را گرفته ای. چه خلاف هایی را مرتکب شده ای. بگو ای نفس یک روز از عمر من گذشت. روزی که ابدا دیگر بر نخواهد گشت. چه کردی؟ اگر عمل خوبی داری خوشا به حالت تلاش کن و آن را تقویت کن و الا سریع توبه کن. استغفار کن و تصمیم بگیر که برگردی تا ورشکسته ی میلیاردی نشوی.

اگر عملی بظاهر خوب داری ولی اثر خوبش را حس نمی کنی مطمئن باش یک دزدی وجود دارد. دنبالش بگرد و اگر از زیر زمین هم شده او را پیدا کن و از مغازه ات بیرونش کن. شاید آن دزد ریا باشد. شاید آن دزد هدف غیر الهی باشد. برای دنیا باشد. برای مردم باشد. برای پست و مقام و... باشد. مراقب باش نکند عمری ماری را در آستین خودت پرورش داده و ندانی که اگر چنین باشد دم مردن چه کاری از تو ساخته خواهد بود.

گام چهارم:معاتبه و معاقبه

یعنی سرزنش کردن و مجازات نمودن است. اگر محاسبه انجام شود ولی مجازاتی در پی نداشته باشد نه تنها مفید نخواهد بود که برعکس مضر هم خواهد بود. چرا که برشمردن گناهان مرتکب شده بدون مجازات نه تنها باعث کاهش آنها نمی شود که برعکس بیشتر قبح گناه شکسته شده و جرات بر گناه بیشتر و بیشتر می شود. لذا باید برای گناهان مرتکب شده در طول روز مجازاتی را پیش بینی کرد. به عنوان مثال: حضرت آیت الله بروجردی(ره) برای خودشان مقرر فرموده بودند که هرگاه در درس نسبت به شاگردانشان خشمگین شدند فردای آن روز را روزه بگیرند.

نکته: باید مجازات در نظر گرفته شده نه چندان آسان باشد که تاثیری چندانی نداشته باشد مثلا فقط گفتن استغفرالله و نه باید چنان سخت باشد که مانند مرتاض ها خود را به عذاب وادار نمایند. باید مجازاتی را در نظر گرفت که اولا شادابی عمل نیک انجام دادن و ترک محرمات را از ما نگیرد و بتوانیم برای مدتهای طولانی آن را ادامه بدهیم یعنی بیش از طاقت ما نباشد. مثلا قرائت یک حزب از قرآن کریم. خواندن نماز شب. روزه گرفتن. یک دعای توسل یا زیارت عاشورا خواندن. یک روز نماز جماعت را ترک نکردن(صبح و ظهر و شب) یک زیارت رفتن و...

همچنین می توان برای کارهای نیک خودمان پاداشی را در نظر گرفت. اما نه به این صورت که به جای آن مثلا یک کار خیری را انجام ندهیم بلکه می توانیم مثلا خودمان را به نوشیدن یک آبمیوه دعوت کنیم و آنرا پاداش کار نیک خودمان بدانیم.

در نهایت باید با این مجازات های سازنده به جنگ با دشمن قسم خورده و پر قدرت خودمان یعنی شیطان رفته و در پی اصلاح رفتارهای مان قبل از فوت فرصت ها بود.

میتوان جدولی مشابه این جدول به سلیقه خودتان برای خودتان تدارک دیده و خود را ملزم به کنترل روز به روز و انجام تعهدات به نمائید. و لزوم حفظ شادابی در انجام تعهدات را فراموش نکنید.

ردیف

عمل انجام شده

اول

دوم

سوم

چهارم

نوع مجازات و یا پاداش

1

ترک مستحبات

         

2

ترک واجبات

         

3

انجام عمل مکروه

         

4

انجام عمل حرام

         

5

ترک اولی

         

انشالله که خداوند منان توفیق محاسبه نفس را به همهی ما عنایت بفرماید و عاقبت همه ی ما را ختم به خیر بگرداند به برکت صلواه بر محمد و آل محمد(ص)

بهنگام کردن در سه شنبه ، ۲ بهمن ۱۳۹۷ ، ۱۲:۴۷